De tsunami – een
zondvloed?
Als vanzelf
gebruikte ik voor de zeebeving in Azië het woord zondvloed. Dan
wordt wel meteen een verband gelegd tussen deze ramp en de rol van
God. Velen doen dat, bijvoorbeeld door deze gebeurtenis een oordeel
van God te noemen. Ook niet christenen doen hier volop aan mee,
ieder mens heeft toch iets met God als het erop aan komt. Zo hoorde
ik een gesprekje tussen twee studentes hierover dat uitliep op de
conclusie: “Als een God zulke dingen laat gebeuren dan kan ik mij
niet voorstellen dat er mensen zijn die geloven.”
Wanneer er zo over
God gesproken wordt dan stuiten we op een theologisch probleem. Dit
hebben vooral christenen omdat moslims geloven dat alles wat er
gebeurt Allah’s wil is en boeddhisten aanvaarden dat het leven één
groot lijden is. Christenen stellen God en het lot niet gelijk en
hebben daarom een probleem. Dit wordt breed uitgemeten in het boek
Job, die zijn twistgesprekken met God voert. Maar ook Jezus aan het
kruis laat zien dat er ruimte bestaat tussen wat er gebeurt en wat
God wil. Deze ruimte geeft gelegenheid om vragen te stellen als:
‘Waarom?’.
Een voorvraag is
over wat voor God het gaat als wij hem in verband brengen met een
ramp als deze en ander onheil. Velen zien God als degene die alles
kan en dan ook in alles de hand heeft. De kerk heeft dat zelf ook
bevorderd door in haar geloofsbelijdenis God de Almachtige te
noemen. Dat wekt de indruk dat God de alleskunner is. Logisch is dit
al onmogelijk, getuige de bekende vraag: “Kan God een steen maken
die Hij zelf niet kan optillen?” Theologisch kan evenmin gezegd
worden dat God de aanstichter is van b.v. de tsunami. Wij belijden
Hem als Schepper, maar niet als de oorzaak van alles wat er gebeurt.
Er gebeuren ook dingen waar Hij niet achter staat en ook waar Hij
niets aan kan doen. Want Hij geeft ons mensen de ruimte. Wij hebben
vrijheid van handelen en die zouden we trouwens niet graag willen
missen. Dat geldt ook voor de krachten in de natuur, die hun eigen
wetmatigheden hebben, zo vertelt het bijbelse zondvloedverhaal(!).
Ook de Boze, de zonde en het kwaad hebben speelruimte. Niet oneindig
trouwens, maar het kan wel heel ver gaan…
Is God dan
onmachtig? Dat is het andere uiterste van de misverstane almacht. Er
zijn theologen van joodsen en christelijken huize die dat zo zien.
De laatsten verwijzen daarbij naar het kruis als toppunt van Gods
onmacht. De uiterste consequentie van deze visie is dat God dan
niets te maken heeft met ons dagelijkse bestaan. We moeten onszelf
dan maar zien te redden.
Tussen deze
uitersten in spreekt H. Berkhof van ‘weerloze overmacht’. Weerloos
is Hij als de vader uit de gelijkenis die zijn zoon laat gaan.
Overmachtig is Hij in zijn liefde die de zoon naar zich toe trekt en
ondanks alles feestelijk ontvangt. Hij gunt ons bijna argeloos de
vrijheid èn geeft duidelijke aanwijzingen waar de grenzen daarvan
liggen. De weerloze God laat zich tot het uiterste in met het lijden
en daarin blijkt zijn overmacht: Hij trekt ons er achter Christus
aan doorheen. Deze geloofservaring wordt versterkt door de
verwachting dat God het laatste woord heeft. Vanuit de hoop die dit
geeft doen wij in Gods Naam wat wij kunnen om mensen te helpen én om
rampen te voorkomen.
L. Korevaar
vorige verhaal
Voor het laatst aangepast op
zondag 13 maart 2005