Waar mensen samenkomen is veel te vertellen, juist in de kerk. Op deze plaats staat iets om op verhaal te komen. Een anekdote, ter lering of vermaak, een overweging, een gebed...
Erfelijk belast Met Maria weten wij als protestanten niet zo goed raad. Groteske beelden van Mariaverering hebben wij voor ogen. Daarin willen wij niet meegaan, want een mens moet zijn plaats weten. Toch kunnen ook protestanten niet los van haar komen. Zij heeft toch wel wat, als ideale vrouw: deemoedig, kuis en gehoorzaam. En wordt zij niet heimelijk verheerlijkt als de modelmoeder, die volledig beschikbaar is? Deze vooral mannelijke voorstellingen worden in onze tijd aangevuld met Maria als de vrouw die haar eigen levenskeuze bepaalde. Hoe dan ook: zij neemt een sleutelpositie in bij de komst van Jezus. Waarin schuilt haar blijvende waarde?
Aangesproken Het begint ermee dat zij van Godswege gegroet wordt. Zij wordt een bijzonder mens doordat zij aangesproken wordt: Wees gegroet. Deze groet komt niet van beneden, maar van boven. Het is namens de Here God dat zij aangesproken wordt. Deze aanspraak maakt haar bijzonder. Want hiermee wordt een appèl op haar gedaan. Zij is een geroepene in de lijn van allen die haar voorgingen: Abraham, Mozes, Samuël. Door deze roepstem van boven wordt een mens tot mens. Die stem kan ook van beneden komen. Zoals Gabriël ('Gods gabber') een beroep op Maria deed, zo doen anderen dat op ons. Dat kan klinken als een onweerstaanbare uitnodiging van Gods kant.
Gehoor geven Maria láát zich ook aanspreken. Dat is bijzonder omdat het een inbreuk op haar gewone leven betekent. Het betekent een radicale verstoring van haar bestaan als jonge vrouw. Zij gaat er echter op in. Eerst door te vragen: 'Hoe zal dat geschieden....?' Vragen staat ook bij de Here God vrij. Hij dwingt mensen niet hun mening voor zich te houden, maar nodigt uit tot vragen. En Maria is een goede verstaander. Zij laat zich overtuigen door de engel en geeft gehoor: 'mij geschiede naar uw woord'. Dit is geen uiting van berusting, maar een bewuste daad. Nee zeggen kan ook. Maar zij heeft oren voor het ongehoorde, voor het onverwachte staat zij open. Zij laat zich welbewust verrassen. Zij raakt in verwachting door de kunst van het luisteren. De middeleeuwse christelijke kunst heeft dit geheimenis dikwijls uitgebeeld doordat een duif, symbool van de heilige Geest, binnenvliegt in het oor van Maria. Dat is in een notedop geloven: het oor neigen naar het onverwachte.
Daadkrachtig Hierdoor wordt zij heel iemand anders dan de zedig-nederige vrouw, die haar plaats moet weten. Als zij na geluisterd te hebben haar stem verheft, slaat zij strijdvaardige taal uit: 'Hij heeft machtigen van de troon gestort en eenvoudigen verhoogd'. Aandachtig luisteren naar de stem van God maakt daadkrachtig! Woorden die goed opgevangen zijn worden als vanzelf tot grote daden. Zo is, door de bewuste instemming van Maria, het woord vlees geworden. Wie goed kan luisteren, maakt geschiedenis.
Een voorbeeldige gelovige Maria is hiermee ons aller voorbeeld. Nee niet als de ideale vrouw of moeder. Wel als modelgelovige voor mensen in alle tijden. Jezus geeft dat haarscherp aan wanneer mensen Maria ophemelen: 'Zalig de schoot die U heeft gedragen, zalig de borsten, die Gij hebt gezogen'. Hij buigt deze verheerlijking van de moederfiguur om in de richting van: 'Zalig, die het woord van God horen en bewaren'. Dat gaat op voor Maria én al die vrouwen, kinderen en mannen na haar. Daarom is de tijd van Advent en Kerst vooral een tijd van aandachtig luisteren. In een tijd van grote drukte is dat een hele oefening. Maria laat blijvend zien dat deze oefening kunst baart.
L. Korevaar
